فعالیت در بازار رمز ارزها مشمول مالیات می شود؟ | نحوه محاسبه مالیات برای خریدصد میلیون تومان رمزارز

به گزارش ایده روز آنلاین، در روزهای اخیر موضوع مالیات بر خرید و فروش رمزارزها و شمول معاملات این دارایی‌ها در قوانین مالیاتی کشور به یکی از پرسش‌های کاربران تبدیل شده است.

ابهام درباره وضعیت قانونی مالیات بر عایدی سرمایه رمزارزی، زمان آغاز اجرای این قانون و تفاوت مالیات بر درآمد فعالان این حوزه با مالیات بر معاملات رمزارزها، پرسش‌های متعددی را مطرح کرده است.

در همین راستا مهدی موحدی بک‌نظر، سخنگوی سازمان امور مالیاتی کشور به تشریح آخرین وضعیت قانونی مالیات بر رمزارزها پرداخت.

آیا در کشور ما از رمزارزها مالیات دریافت می‌شود و اساساً قوانین مالیاتی در این حوزه چه می‌گویند؟

بله. برخلاف برخی تصورات، فعالیت اقتصادی در حوزه رمزارزها خارج از شمول نظام مالیاتی کشور نیست. البته باید میان سه موضوع تفاوت قائل شویم: مالیات بر درآمد فعالان اقتصادی حوزه رمزارز، مالیات بر ارزش افزوده کالاها و خدمات مرتبط با این حوزه و مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از معاملات رمزارزها. هرکدام مبانی و احکام قانونی متفاوتی دارند.

در خصوص مالیات بر درآمد مطابق مواد ۹۳ و ۹۴ قانون مالیات‌های مستقیم، درآمد اشخاص حقیقی ناشی از فعالیت‌های شغلی از جمله فعالیت اقتصادی در حوزه رمزارز حسب مورد مشمول مالیات بر درآمد مشاغل است.

همچنین اشخاص حقوقی فعال در این حوزه مانند شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مبادله رمزارز، مطابق ماده ۱۰۵ قانون، اصولاً مشمول مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی هستند.

نکته مهم این است که مالیات بر درآمد، اصولاً بر درآمد مشمول مالیات و نه صرفاً مجموع گردش مالی یا ارزش معاملات تعلق می‌گیرد. بنابراین برای مثال اگر یک سکوی مبادله رمزارز هزار میلیارد تومان تراکنش داشته باشد، این مبلغ لزوماً درآمد مشمول مالیات آن نیست؛ بلکه درآمد واقعی حاصل از فعالیت، مانند کارمزدها، درآمد حاصل از معاملات متعلق به خود سکو و هزینه‌های قابل قبول مالیاتی باید بررسی شود.

همچنین فعالیت استخراج رمزارز، در صورت تحقق درآمد و با لحاظ مقررات مربوط، می‌تواند مشمول مالیات باشد. البته برخورداری از مشوق‌های مالیاتی احتمالی نیز تابع احراز شرایط قانونی است.

قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی چه حکمی درباره رمزارزها دارد؟

یکی از تحولات مهم در این حوزه، تصویب قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی در سال ۱۴۰۴ است. اما مطابق تبصره ۳ ماده ۴۶ قانون مالیات‌های مستقیم، دریافت مالیات موضوع این فصل منوط به استقرار بستر اجرایی پیش‌بینی‌شده در ماده ۱۶ مکرر قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان است که احتمالا از اردیبهشت ماه ۱۴۰۶ خواهد بود.

در نتیجه باید بین تصویب قانون و آغاز اجرای عملی مالیات بر عایدی سرمایه تفاوت گذاشت. صرف تصویب قانون به معنای آغاز دریافت این مالیات از معاملات رمزارزی نیست.

بر اساس ماده ۴۶ قانون مالیات‌های مستقیم، انواع رمزدارایی، رمزپول و رمزارز، به‌استثنای رمز ریال جمهوری اسلامی ایران، صراحتاً در فهرست دارایی‌های مشمول مالیات بر عایدی سرمایه قرار گرفته‌اند.

اما در این قانون یک نکته بسیار مهم وجود دارد که فروش رمزارز توسط اشخاص غیرتجاری به اشخاص تجاری مجاز موضوع قانون (برای مثال صرافی‌ها یا سکوهای مجاز خرید و فروش رمزارز) از مالیات بر عایدی سرمایه معاف است.

در مقابل فروش این دارایی‌ها به سایر اشخاص، مطابق تبصره ۵ ماده ۴۶، می‌تواند مشمول احکام مالیات بر درآمد اتفاقی شود. بنابراین نمی‌توان گفت هر خریدوفروش رمزارزی الزاماً مشمول مالیات بر عایدی سرمایه خواهد بود.

آیا فعالان حوزه رمزارز مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند؟

در این زمینه باید میان معامله خود رمزارز و خدماتی که فعالان این بازار ارائه می‌کنند تفکیک قائل شد.

بر اساس ماده ۲ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰، عرضه کالا و ارائه خدمات، اصولاً مشمول مقررات این قانون است مگر آنکه معافیت قانونی وجود داشته باشد.

خدماتی مانند فراهم‌کردن بستر معاملات، واسطه‌گری و دریافت کارمزد توسط سکوهای مبادله رمزارز، در صورت احراز ماهیت خدمت مشمول، تابع مقررات مالیات بر ارزش افزوده هستند. بنابراین کارمزد دریافتی سکوهای مبادله می‌تواند مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشد.

اما این موضوع با تعلق مالیات بر ارزش افزوده به کل مبلغ خریدوفروش رمزارز متفاوت است. برای مثال اگر فردی صد میلیون تومان رمزارز خریداری کند و سکو بابت ارائه خدمات معاملاتی مبلغ مشخصی کارمزد دریافت کند نباید بدون بررسی ماهیت معامله و مبنای قانونی، کل صد میلیون تومان را مأخذ مالیات بر ارزش افزوده خدمات سکو تلقی کرد.