ایده روز آنلاین – گروه سیاسی: در حالی که فشارها بر دونالد ترامپ برای ازسرگیری جنگ با ایران افزایش یافته، یک تحلیلگر مسائل ایران از احتمال شکلگیری سناریویی متفاوت سخن میگوید: خروج تدریجی آمریکا از جنگ، بدون دستیابی به توافقی رسمی و در عین حال با حفظ ظاهری تحریمها و محاصره اقتصادی. تریتا پارسی در مقالهای در نشریه فارن پالیسی، این وضعیت را «راهحل پنیر سوئیسی» توصیف کرده و معتقد است ترامپ ممکن است برای فرار از هزینههای یک جنگ تازه و پذیرش یک توافق سیاسی، به اعلام پیروزی و عقبنشینی تدریجی بسنده کند.
راهحل پنیر سوئیسی؛ خروج بدون توافق
تریتا پارسی، معاون اجرایی موسسه کوئینسی برای حکمرانی مسئولانه، در مقالهای در فارن پالیسی با عنوان «ایران به سمت یک راهحل پنیر سوئیسی میرود»
استدلال میکند که تصمیم ترامپ برای کنار گذاشتن گزینههای نظامی و رد بسته پیشنهادی مذاکرات، لزوما به معنای انتخاب قطعی مسیر دیپلماسی یا کنار گذاشتن جنگ نیست. به اعتقاد او، محتملترین مسیر میتواند ادامه وضعیتی مبهم باشد که در آن واشنگتن نه جنگ را از سر میگیرد و نه برای دستیابی به توافقی جامع تلاش میکند.
او برای توضیح این سناریو به تحولات سیاسی آمریکا و اسرائیل اشاره میکند. از یک سو، فشارها بر ترامپ برای ازسرگیری حملات پس از انتخابات میاندورهای آمریکا افزایش یافته است؛ اما از سوی دیگر، محدودیتهای سیاسی و داخلی، دست رئیسجمهور آمریکا را برای ورود دوباره به یک جنگ پرهزینه میبندد.
به نوشته او، احتمال تغییر دولت در اسرائیل نیز یکی از عوامل محدودکننده است. بنیامین نتانیاهو ممکن است در هفتههای آینده جایگاه نخستوزیری خود را از دست بدهد و در صورت تشکیل دولت به رهبری گادی آیزنکوت، یکی از مهمترین حامیان ادامه فشار نظامی بر ایران از صحنه قدرت کنار برود. در آمریکا نیز طی دو ماه آینده، اکثریت دموکراتها در کنگره میتواند از طریق قطع بودجه، توانایی ترامپ برای ادامه جنگ را محدود کند. وضعیت سیاسی پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز از دیگر عوامل مورد اشاره نویسنده است.
با این حال، کاهش احتمال حمله مجدد به معنای افزایش قطعی شانس توافق نیست. اختلافات بر سر ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، آینده برنامه غنیسازی، آتشبس منطقهای، لغو تحریمها و هزینه سیاسی توافق برای ترامپ همچنان پابرجاست. از نگاه پارسی، مجموعه این موانع میتواند واشنگتن را به سمت گزینهای سوق دهد که در آن اساسا از حلوفصل اختلافات صرفنظر میشود.
تحریمهایی که روی کاغذ باقی میمانند
سناریوی پیشنهادی بر یک عقبنشینی تدریجی استوار است. در این وضعیت، ترامپ با اعلام پیروزی، نیروهای نظامی آمریکا را خارج میکند و از میز مذاکره فاصله میگیرد؛ اما در ظاهر همچنان بر پابرجا بودن محاصره و تحریمها تاکید میکند. در عمل، با کاهش نظارت و اجرای تحریمها، فشار اقتصادی بهتدریج فرسوده میشود و کشورهای آسیایی و خاورمیانهای میتوانند تجارت و سرمایهگذاری خود با ایران را افزایش دهند.
در نتیجه، نوعی تعادل شکننده شکل میگیرد: تحریمها به اندازهای روی کاغذ باقی میمانند که واشنگتن بتواند مدعی حفظ فشار اقتصادی باشد، اما اجرای آنها آنقدر سست میشود که تهران نیز انگیزهای برای برهم زدن وضعیت موجود نداشته باشد.
نویسنده معتقد است این سناریو برای هر سه طرف مزایایی دارد. ترامپ از پذیرش توافقی که میتواند به معنای اعتراف به شکست جنگ تلقی شود، اجتناب میکند و در عین حال وارد یک جنگ فرسایشی تازه نمیشود. ایران نیز از ویرانی زیرساختهای حیاتی و تاسیسات انرژی در حملات احتمالی آمریکا و اسرائیل در امان میماند و بدون واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده یا پذیرش امتیازات هستهای جدید، عملا از بخشی از فشار تحریمها رهایی پیدا میکند.
اسرائیل نیز اگرچه کاهش فشار تحریمها را به زیان خود میبیند، اما همچنان از شکلگیری یک توافق دیپلماتیک جامع میان تهران و واشنگتن جلوگیری خواهد شد؛ توافقی که میتواند به عادیسازی روابط دو دشمن دیرینه منجر شود.
تعادل موقت یا مقدمه جنگ بعدی؟
نویسنده این سناریو را گزینهای مطلوبتر از توافق صلح نمیداند. از نظر او، توافقی جامع که به دشمنی ۴۷ ساله ایران و آمریکا پایان دهد، اهداف منع اشاعه هستهای را تامین کند و ثبات منطقه را افزایش دهد، همچنان به نفع واشنگتن است. با این حال، ترامپ ممکن است به دلیل تمایل شدید به پرهیز از پذیرش شکست و ناتوانی در ورود به یک توافق پیچیده، گزینه خروج بدون توافق را ترجیح دهد.
البته این تعادل بدون خطر نیست. اگر تحریمها واقعا حفظ شوند و محاصره اقتصادی ادامه پیدا کند، تقابل دو کشور همچنان در آستانه درگیری باقی خواهد ماند و احتمال جنگ مجدد از بین نمیرود. پارسی معتقد است اگر این وضعیت تا سال ۲۰۲۹ دوام بیاورد، رئیسجمهور بعدی آمریکا با انتخابی تازه روبهرو خواهد شد: تشدید دوباره تنشها برای دستیابی به توافقی بهتر یا پذیرش وضع موجود و تمرکز بر بحرانهای دیگر.
در نهایت، «راهحل پنیر سوئیسی» نه یک توافق صلح است و نه پایان واقعی منازعه؛ بلکه سناریویی برای خروج کمهزینهتر از جنگ است. در این الگو، هر طرف چیزی را حفظ میکند و از چیزی میگذرد، بیآنکه اختلافات بنیادی حل شوند. پرسش اصلی این است که آیا چنین تعادلی میتواند دوام بیاورد یا فقط زمان لازم برای دور بعدی تقابل را فراهم میکند؟
Source link
پایگاه خبری ایده روز آنلاین
