روز ملی علم‌کوه و لزوم حفظ میراث‌های طبیعی و فرهنگی

ارتفاع زیاد (تا ۴۸۵۰ متر از سطح دریا) و نزدیک بودن ده‌ها قله‌ی بلندِ بالای ۴۰۰۰ متر سایه‌سارهایی پدید آورده که امکان ذخیره‌سازی آب به شکل یخ و برف برای تابستان و روان ماندن رودها و چشمه‌ها در فصل‌های گرم را فراهم ساخته‌ است.

یک ویژگی کم‌مانند الم‌کوه این است که دامنه‌های بسیاری از کوه‌های آن از ارتفاع کم (زیر هزار مترِ) جلگه‌های هیرکانی قد کشیده و تا بیش از چهار هزار متر رفته‌اند. از این‌رو، این کوهستان چه به‌لحاظ زمین‌شناختی و چه از جنبه‌ی زیست‌بومی تنوع چشمگیری را در خود جای داده است.

وجود آب فراوان و هوای معتدل و دشت‌های کم‌وبیش گسترده در پایین‌دستِ کوه‌پایه‌های الم‌کوه از دیرباز شرایط خوبی را برای شکل‌گیری کانون‌های زیست انسان فراهم کرده است. چنین بوده که از چند هزار سال پیش چند مرکز تمدنی و سکونتگاه‌های پرشمار از جمله در کلاردشت در شرق منطقه، تنکابن در شمال، تالقان در جنوب، و منطقه‌ی الموت در غرب این کوهستان پدید آمده و استمرار یافته است.

جا دارد که روز ملی الم‌کوه را فرصتی بدانیم تا در این شرایط پربحران که حواس، ناخواسته یا به‌عمد از مهم‌ترین مسأله‌ی کشور یعنی ضرورت حفاظت از محیط زیست و میراث‌های فرهنگی پرت می‌شود، بیشتر به این مسأله بیاندیشیم. اخیراً در خبرها آمده که کاخ اجابیت در کلاردشت پس از چند دهه بلاتکلیفی قرار است به موزه بدل شود. این اقدام شایسته می‌تواند گامی باشد در جهت معرفی بهتر میراث‌های منطقه‌ی کوهستانی الم‌کوه. هر فرد ساکن منطقه، و هر کوه‌نورد یا طبیعت‌گرد یا گردشگر می‌تواند با در نظر داشتن مسئولیت‌های شخصی در حفظ میراث‌های ملی، و با رعایت اصول «طبیعت‌پیمایی بی ردپا» به حفظ گوهر کم‌مانند الم‌کوه کمک کند. بدیهی است که مسئولیت اصلی برای حفاظت سرمایه‌های ملی بر عهده‌ی حکومت است، و مطالبه‌ی ایفای مسئولیتِ شخصیت‌های حکومتی دیگر کاری است که مردم و سازمان‌های مردم‌نهاد می‌توانند پیگیر آن باشند.

*کنشگر محیط‌زیست

۴۷۴۷