عقده‌گشایی دشمن از مجاهدان عراق

به گزارش ایده روز آنلاین، سیدرضا صدرالحسینی – تحلیلگر مسائل منطقه: پس از اشغال عراق به‌دست ایالات متحده در سال ۲۰۰۳، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های ملت عراق، شکل‌گیری جریان‌های مقاومت برای پایان دادن به حضور نیروهای متجاوز خارجی بود. این روند با ظهور گروه تروریستی داعش وارد مرحله‌ای تازه شد؛ گروهی که بسیاری آن را محصول سیاست‌های بی‌ثبات‌کننده در منطقه می‌دانستند. با یورش داعش به عراق، هسته‌های مقاومت مردمی با پشتوانه فتوای مرجعیت عالی دینی، در قالب سازمانی منسجم، مردمی و فراگیر با عنوان «حشدالشعبی» سامان یافتند. این نیروی برخاسته از متن جامعه عراق، با اتکا به حمایت مرجعیت، همراهی عتبات عالیات، حضور گسترده نیروهای داوطلب مردمی و نیز بهره‌گیری از مشاوره‌ها و کمک‌های جمهوری اسلامی ایران، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکست داعش ایفا کرد و توانست این جریان تروریستی را به حاشیه براند. از نگاه بسیاری از عراقی‌ها، حشدالشعبی افزون بر نابودی داعش، مانع تحقق طرح‌هایی شد که هدف آن تجزیه و چندپاره‌سازی عراق بود.

پس از فروکش کردن تهدید داعش، زمزمه‌هایی درباره انحلال حشدالشعبی و واگذاری کامل مسئولیت‌های امنیتی به نیروهای رسمی ارتش عراق مطرح شد. با این حال، جریان مقاومت عراق با تکیه بر رویکرد استقلال‌خواهانه خود اعلام کرد که تا زمانی که نیروهای آمریکایی در خاک عراق حضور دارند، فلسفه وجودی حشدالشعبی همچنان پابرجاست. از دیدگاه آنان، مأموریت این سازمان تنها به مقابله با داعش محدود نمی‌شود، بلکه دفاع از حاکمیت ملی، حفظ استقلال عراق و استمرار خدمت‌رسانی به مردم، از اهداف اصلی آن به‌شمار می‌رود.

در سال‌های اخیر و همزمان با تغییر دولت‌های عراق، بارها شایعاتی درباره احتمال انحلال حشدالشعبی مطرح شده است. این گمانه‌ها در دوره نخست‌وزیری کنونی عراق نیز بار دیگر قوت گرفت، اما مواضع و رایزنی‌های اخیر مقام‌های عراقی با طرف‌های آمریکایی، نشان داد که دولت بغداد همچنان برای نقش‌آفرینی حشدالشعبی در ساختار امنیتی کشور، دست‌کم تا زمان پایان کامل حضور نیروهای خارجی، جایگاهی مهم قائل است.

تحولات اخیر نیز بار دیگر جایگاه حشدالشعبی را در افکار عمومی عراق برجسته کرده است. حمله سعودی – آمریکایی به مقرهای حشد، از نگاه بسیاری از ناظران، نشان داد که حساسیت برخی بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نسبت به این نیروی مردمی همچنان ادامه دارد. همزمان با آغاز آمادگی عراقی‌ها برای برگزاری راهپیمایی عظیم اربعین، تجمع‌ها و شعارهای مردمی در برابر مراکز درمانی مجروحان حشدالشعبی و همچنین مقابل سفارت آمریکا، بیانگر آن است که بخش قابل توجهی از جامعه عراق همچنان بر ضرورت حفظ و تقویت این سازمان تأکید دارد و انحلال آن را در آینده نزدیک ناممکن می‌داند. افزون بر نقش امنیتی، حشدالشعبی طی سال‌های گذشته در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی، امدادی و حمایت از فعالیت‌های اقتصادی و کارآفرینی نیز حضوری مؤثر داشته و در ایجاد فرصت‌های مختلف برای جامعه عراق نقش‌آفرین بوده است.

از سوی دیگر، رخدادهای اخیر برای ملت عراق بار دیگر اهمیت شناخت دوست و دشمن را یادآور شد. بازخوانی نقش برخی بازیگران منطقه‌ای در حمایت از گروه‌های تروریستی، به‌ویژه داعش که جان هزاران شهروند عراقی را گرفت، می‌تواند در کنار حوادث امروز، تجربه‌ای تاریخی و عبرت‌آموز برای نسل جوان عراق باشد؛ تجربه‌ای که آنان را در تشخیص دقیق‌تر منافع ملی و شناخت واقعیت‌های منطقه یاری خواهد کرد.