آزمونی سخت برای جنگنده روسی در آسمان چین / میگ-۲۹ یا J-۱۶؛ کدام جنگنده دست بالاتر را دارد؟

تینا مزدکی_رزمایش مشترک Eagles of Civilization ۲۰۲۶ میان نیروهای هوایی چین و مصر، آزمونی کم‌سابقه و بسیار دشوار برای جنگنده‌های میگ-۲۹ نیروی هوایی مصر فراهم کرده است. در جریان این رزمایش، جنگنده‌های رزمی MiG-۲۹M/M۲ مصر در درگیری‌های شبیه‌سازی‌شده هوابه‌هوا با جنگنده‌های J-۱۶ چین شرکت می‌کنند.

اگرچه میگ-۲۹ یکی از پراستفاده‌ترین جنگنده‌های جهان محسوب می‌شود، J-۱۶ از بسیاری جهات یکی از توانمندترین جنگنده‌هایی است که این هواپیما تاکنون در برابر آن آزمایش شده است.

مصر یکی از معدود کاربران جنگنده‌های مدرن‌شده میگ-۲۹ در رده موسوم به نسل ۴+ در جهان است. این کشور در سال ۲۰۱۵ سفارش خرید ۴۶ فروند MiG-۲۹M و MiG-۲۹M۲ دوسرنشینه را ثبت کرد. این جنگنده‌ها در کنار تعداد کمتری جنگنده رافال، ستون اصلی ناوگان جنگنده‌های نسل ۴+ مصر را تشکیل می‌دهند.

میگ-۲۹؛ جنگنده‌ای که برای برتری هوایی در برد کوتاه طراحی شد

میگ-۲۹ در ابتدا عمدتاً به‌عنوان یک جنگنده برتری هوایی با برد نسبتاً کوتاه طراحی شده بود که قرار بود در نزدیکی پایگاه‌های شوروی فعالیت کند. در طراحی اولیه این جنگنده، مانورپذیری بالا، شتاب‌گیری سریع و عملکرد پروازی قدرتمند اهمیت ویژه‌ای داشت.

با این حال، نسخه MiG-۲۹M نسبت به مدل‌های اولیه تغییرات قابل‌توجهی را تجربه کرد. افزایش ظرفیت سوخت، استفاده از سامانه‌های اویونیکی مدرن از جمله رادار آرایه فازی، برخورداری از قابلیت‌های چندمنظوره و امکان استفاده از تسلیحات هدایت‌شونده دقیق، بخشی از این ارتقاها بودند.

ادغام موشک هوابه‌هوای R-۷۷-۱ نیز اهمیت ویژه‌ای داشت. میگ-۲۹M نخستین جنگنده نیروی هوایی مصر بود که به موشک‌های هوابه‌هوای مجهز به رادار فعال مجهز شد؛ چراکه جنگنده‌های غربی فروخته‌شده به مصر از امکان یکپارچه‌سازی چنین تسلیحاتی محروم بودند.

J-۱۶؛ جنگنده‌ای بزرگ‌تر با برتری قابل‌توجه در حسگر و تسلیحات

با وجود آنکه میگ-۲۹های نیروی هوایی مصر از بسیاری جهات در زمره توانمندترین نسخه‌های این جنگنده در جهان قرار دارند، در برابر J-۱۶ چین با اختلاف قابل‌توجهی در سطح پایین‌تری قرار می‌گیرند.

میگ-۲۹ در دوران اتحاد جماهیر شوروی با سرعت زیادی مدرن شد و در حوزه‌هایی مانند عملکرد پروازی و قابلیت هدف‌گیری در زوایای بالا نسبت به محور دید خلبان، در مقاطعی از پیشرفته‌ترین جنگنده‌های جهان بود. با این حال، روند توسعه این جنگنده پس از فروپاشی شوروی با سرعت بسیار کمتری ادامه یافت و در نتیجه، میگ-۲۹ از نظر فناوری فاصله قابل‌توجهی با جنگنده‌های مدرن آمریکا و چین پیدا کرد.

در مقابل، J-۱۶ نه‌تنها از فناوری‌های پیشرفته‌تری برخوردار است، بلکه ابعاد بسیار بزرگ‌تری نیز دارد. رادار این جنگنده تقریباً سه برابر بزرگ‌تر از رادار میگ-۲۹ توصیف شده و J-۱۶ از نظر عملکرد پروازی و ظرفیت حمل تسلیحات نیز برتری قابل‌توجهی دارد.

فناوری‌های J-۲۰ در قلب J-۱۶

یکی از مهم‌ترین نقاط قوت J-۱۶، بهره‌گیری این جنگنده از مجموعه‌ای از فناوری‌های توسعه‌یافته در قالب برنامه جنگنده نسل پنجم J-۲۰ است. این فناوری‌ها شامل راداری می‌شوند که به احتمال زیاد از قدرتمندترین رادارهای نصب‌شده روی یک جنگنده در جهان است. ترکیب ابعاد بزرگ رادار با سطح بالای فناوری به‌کاررفته در آن، قابلیتی را ایجاد کرده که از نظر آگاهی موقعیتی در سطح بسیار بالایی قرار دارد.

J-۱۶ همچنین از پیوندهای داده بسیار مدرن‌تری بهره می‌برد که امکان تبادل اطلاعات و افزایش آگاهی خدمه از محیط نبرد را فراهم می‌کنند. این قابلیت‌ها در کنار موشک‌های هوابه‌هوای PL-۱۵ قرار می‌گیرند؛ موشک‌هایی که برد آن‌ها تقریباً سه برابر R-۷۷-۱ روسی عنوان شده و از سامانه‌های هدایت پیشرفته‌تری برخوردارند.

در نتیجه، J-۱۶ می‌تواند در حوزه‌هایی مانند کشف اهداف، تبادل اطلاعات، درگیری در بردهای فراتر از میدان دید و حمل تسلیحات، مزیت قابل‌توجهی نسبت به میگ-۲۹ داشته باشد.

احتمال محدود شدن توان واقعی J-۱۶ در رزمایش

با وجود اهمیت این رزمایش، بعید است تمام قابلیت‌های J-۱۶ در جریان تمرین‌های مشترک به نمایش گذاشته شود. بخشی از این محدودیت‌ها به ملاحظات امنیتی و حفاظت از قابلیت‌های واقعی جنگنده مربوط می‌شود.

از سوی دیگر، حتی اگر J-۱۶ با استفاده از تمام ظرفیت رزمی خود وارد تمرین نشود، همچنان می‌تواند در برابر جنگنده‌هایی مانند میگ-۲۹ و رافال برتری محسوسی داشته باشد.

به همین دلیل، احتمال دارد برخی سناریوهای درگیری در این رزمایش به‌صورت از پیش تعیین‌شده طراحی شده باشند تا واحدهای هوایی مصر نیز فرصت واقعی‌تری برای مقابله داشته باشند.

نکته قابل‌توجه دیگر این است که در این رزمایش تنها نسخه پایه J-۱۶ در مصر مستقر شده است. این در حالی است که چین در یک سناریوی جنگی واقعی در منطقه اقیانوس آرام، J-۱۶ را در کنار جنگنده‌های پنهانکار J-۲۰ و هواپیماهای پشتیبانی با قابلیت‌های مکمل به کار خواهد گرفت. نسخه جنگ الکترونیک J-۱۶D نیز بخشی از این ساختار عملیاتی محسوب می‌شود.

کاهش تدریجی برتری میگ-۲۹ در برابر جنگنده‌های منطقه

خرید میگ-۲۹ برای مصر در زمان خود نقطه عطف مهمی در روند نوسازی قابلیت‌های این کشور برای نبردهای هوابه‌هوا در برد فراتر از میدان دید بود. ورود این جنگنده‌ها، برتری محسوسی را در برابر بسیاری از جنگنده‌های کشورهای منطقه برای مصر ایجاد کرد.

در آن مقطع، میگ-۲۹های مصر می‌توانستند در برابر بخش قابل‌توجهی از ناوگان جنگنده‌های منطقه، از جمله F-۱۶C/D و F-۱۵ نیروی هوایی اسرائیل و F-۱۶C/D ترکیه، مزیت‌هایی ایجاد کنند. با این حال، با سرعت گرفتن روند نوسازی نیروهای هوایی کشورهای همسایه، جایگاه میگ-۲۹های مصر به‌تدریج تضعیف شده است.

از سوی دیگر، مصر در سال‌های اخیر جنگنده‌های رافال را نیز خریداری کرده، اما محدودیت‌های مربوط به تسلیحات هوابه‌هوا، از جمله عدم امکان تجهیز این جنگنده‌ها به موشک Meteor، توان بالقوه آن‌ها را در برخی مأموریت‌های هوابه‌هوا محدود کرده است.

آزمونی که می‌تواند بر خریدهای آینده مصر اثر بگذارد

رویارویی شبیه‌سازی‌شده میگ-۲۹های مصر با J-۱۶های چین می‌تواند ابعاد جدیدی از محدودیت‌های جنگنده روسی را آشکار کند؛ محدودیت‌هایی که در صورت مقایسه با جنگنده‌های رده اول و مجهز به رادارها، موشک‌ها و سامانه‌های ارتباطی مدرن‌تر، بیشتر نمایان می‌شوند.

این آزمون همچنین می‌تواند ضعف‌های بالقوه ناوگان رافال مصر را در برخی حوزه‌های نبرد هوابه‌هوا برجسته کند. در نهایت، نتایج و تجربه عملیاتی حاصل از رزمایش Eagles of Civilization ۲۰۲۶ می‌تواند برای مصر فراتر از یک تمرین نظامی باشد و حتی در تصمیم‌های آینده این کشور برای خرید جنگنده و نوسازی ناوگان هوایی تأثیر بگذارد.

منبع: militarywatchmagazine

۲۲۷۳۲۳