بوشهر؛ بهشت پنهان اشتغال ایران در آبزی‌پروری

فاطمه اشرفپور-  خبرگزاری ایده روز آنلاین بوشهر، این استان با دارا بودن بیش از ۹۰۰ کیلومتر نوار ساحلی در کنار خلیج فارس، به‌عنوان یکی از قطب‌های اصلی تولید و صید آبزیان کشور شناخته می‌شود. این موقعیت ژئوپلیتیک استراتژیک، در سال‌های اخیر با اتکا به توسعه زیرساخت‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بخش خصوصی و نهادهای عمومی، به یکی از پیشران‌های اصلی اقتصاد دریامحور و اشتغال‌زایی در جنوب کشور تبدیل شده است. با این حال، بررسی‌های تخصصی نشان می‌دهد آنچه امروز به‌عنوان دستاوردهای این استان در حوزه آبزی‌پروری به ثبت رسیده، تنها بخشی از پتانسیل عظیم و هنوز فعال‌نشده‌ای است که می‌تواند معادلات اشتغال نه‌تنها در بوشهر، بلکه در سطح ملی را تغییر دهد.

از اشتغال مستقیم تا پویایی اقتصادی؛ آنچه امروز محقق شده است

نگاهی به آمارهای رسمی، تصویر روشنی از عملکرد موفق بوشهر در ایجاد فرصت‌های شغلی از طریق آبزی‌پروری ارائه می‌دهد. صنایع شیلاتی این استان، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم، اشتغال بیش از ۳۰ هزار نفر را فراهم کرده‌اند. این اشتغال، محدود به صیادان سنتی و کارگران مزارع پرورش نمی‌شود، بلکه زنجیره‌ای گسترده از مشاغل تخصصی و خدمات پشتیبان را در بر می‌گیرد. برای نمونه، در طرح‌های پرورش ماهی در قفس، تاکنون برای ۱۳۰ نفر اشتغال مستقیم و ۵۰۰ نفر اشتغال غیرمستقیم ایجاد شده است. همچنین، در افتتاح و کلنگ‌زنی ۲۳ پروژه شیلاتی در هفته دولت، زمینه ایجاد ۶۶۱ فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم فراهم شده است؛ پروژه‌هایی که با سرمایه‌گذاری ۸ هزار و ۷۶۵ میلیارد ریالی بخش خصوصی اجرایی شده‌اند. این اعداد، از یک واقعیت مهم حکایت می‌کند: بوشهر نه‌تنها در تولید، بلکه در ایجاد شغل نیز به الگویی عملیاتی تبدیل شده است و نشان می‌دهد که همکاری ادارات و نبود بروکراسی پیچیده اداری، نقش کلیدی در تحقق این دستاوردها داشته است.

ظرفیت‌های خفته؛ آنچه هنوز فعال نشده است

پتانسیل واقعی استان علیرغم عملکرد درخشان در تولید ۴۵ هزار تن میگو و آبزیان دریایی، بسیار فراتر از آمارهای فعلی است. در حال حاضر، تنها بخشی از ۵ هزار هکتار زمین آماده‌شده در ۱۳ سایت پرورش میگو، به بهره‌برداری کامل رسیده است. همچنین، طرح‌های پرورش ماهی در قفس، با وجود رشد قابل توجه، هنوز در مراحل ابتدایی توسعه قرار دارند. این شکاف میان وضعیت موجود و ظرفیت اسمی، یک فرصت طلایی برای سرمایه‌گذاری و اشتغال‌زایی است. با فعال‌سازی ۱۰۰ درصدی ظرفیت‌های موجود، بوشهر می‌تواند تولید خود را به چندین برابر افزایش دهد و به دنبال آن، زمینه برای ایجاد هزاران شغل جدید مستقیم و غیرمستقیم در بخش‌های تولید، فرآوری و توزیع فراهم شود. تجربه موفق سازمان اوقاف در اجرای ۵۰ قفس پرورش ماهی سی‌باس با ظرفیت ۵ هزار تن و ایجاد ۶۳۰ شغل جدید، نمونه‌ای عینی از این پتانسیل بالاست.

زنجیره ارزش؛ حلقه گمشده اشتغال پایدار

آنچه اهمیت آبزی‌پروری را برای اقتصاد بوشهر دوچندان می‌کند، نه فقط تولید اولیه، بلکه ظرفیت عظیم آن در ایجاد صنایع پایین‌دستی و تکمیل زنجیره ارزش است. صادرات ۲۹ هزار تنی آبزیان به ۱۴ کشور جهان، از جمله چین، روسیه و کشورهای اروپایی، نشان‌دهنده کیفیت بالای محصولات و پتانسیل ارزآوری استان است. اما این صادرات عمدتاً به‌صورت محصولات تازه یا منجمد انجام می‌شود. حرکت به سمت صنایع تبدیلی، بسته‌بندی مدرن و فرآوری محصولات با ارزش افزوده بالا، حلقه مفقوده‌ای است که می‌تواند جهشی بزرگ در اشتغال‌زایی ایجاد کند. بهره‌برداری از واحدهای سردخانه و بسته‌بندی، نظیر طرح جدید در شهرک صنعتی بوشهر با اشتغال ۴۲ نفر، و فعالیت مجموعه‌های پیشرویی که با بهره‌گیری از فناوری‌های روز، برای حدود ۷۰۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده‌اند، پتانسیل واقعی این بخش را نشان می‌دهد. توسعه این صنایع، نه‌تنها اشتغال را از فصلی بودن خارج می‌کند، بلکه باعث تنوع محصولات صادراتی و افزایش درآمد ارزی کشور خواهد شد. در این مسیر، رویکرد حمایتی دولت و شیلات بوشهر که از آن به‌عنوان “پهن کردن فرش قرمز برای سرمایه‌گذاران” یاد می‌شود، می‌تواند الگویی برای سایر استان‌های ساحلی باشد.

در مجموع، آنچه بوشهر را در حوزه آبزی‌پروری متمایز می‌کند، ترکیبی از ظرفیت‌های طبیعی کم‌نظیر، مدیریت کارآمد و عزم جدی برای توسعه زنجیره ارزش است. این استان با بهره‌گیری از این مزیت‌ها، نه‌تنها مسیر اشتغال پایدار برای ساکنان خود را هموار کرده، بلکه به‌عنوان یک الگوی موفق در اقتصاد مقاومتی و دریامحور در کشور مطرح شده است.