تورم روستاییان ۲۲ واحد درصد بیشتر از شهرنشینان شد / فیاضی: اگر تورم ماهانه به ۵.۵ درصد برسد، تورم سالانه سه‌رقمی می‌شود

گزارش تورمی مهرماه مرکز آمار ایران از تداوم فشار افزایش قیمت‌ها بر خانوارها حکایت دارد. اگرچه تورم نقطه‌به‌نقطه با کاهش ۱.۱ واحد درصدی به ۸۸.۷ درصد رسیده، اما تورم ماهانه با ثبت رقم ۴.۴ درصد افزایش یافته و تورم سالانه نیز با رشد ۳.۲ واحد درصدی به ۷۶.۸ درصد رسیده است. در این میان، بررسی وضعیت مناطق شهری و روستایی و دهک‌های درآمدی نشان می‌دهد که فشار تورمی به‌طور یکسان بر همه گروه‌های جامعه وارد نمی‌شود و خانوارهای کم‌درآمد و روستایی با افزایش شدیدتری در هزینه‌های زندگی مواجه هستند.

محمد تقی فیاضی، در گفت‌وگو با ایده روز آنلاین با اشاره به احتمال تداوم روند افزایشی تورم، معتقد است بخشی از ریشه این وضعیت را باید در ساختار بودجه‌ای کشور جست‌وجو کرد؛ ساختاری که طی سال‌های گذشته با افزایش هزینه‌ها و شکل‌گیری تعهدات گسترده، امکان کاهش سریع مخارج دولت را از بین برده است.

فیاضی، کارشناس اقتصادی، در گفت‌وگو با ایده روز آنلاین با اشاره به تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران معتقد است روند افزایشی تورم ماهانه که از تابستان آغاز شده بود، پس از وقفه‌ای کوتاه دوباره ادامه پیدا کرده است. بر اساس گزارش مهرماه، تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۸.۷ درصد، تورم ماهانه به ۴.۴ درصد و تورم سالانه به ۷۶.۸ درصد رسیده است.

فیاضی کاهش ۱.۱ واحد درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه را تنها نکته مثبت گزارش مهرماه می‌داند، اما تأکید می‌کند که افزایش تورم ماهانه و رشد ۳.۲ واحد درصدی تورم سالانه نشان می‌دهد فشارهای تورمی همچنان پابرجاست. به اعتقاد او، برخلاف انتظار برای کنترل تورم، روند افزایشی که از ابتدای تابستان شکل گرفته بود، بار دیگر ادامه پیدا کرده است.

فشار تورم بر روستاییان و دهک‌های پایین بیشتر است

این کارشناس اقتصادی با اشاره به تفاوت نرخ تورم در مناطق شهری و روستایی، معتقد است میانگین‌های آماری نمی‌توانند تمام ابعاد فشار معیشتی بر گروه‌های مختلف جامعه را نشان دهند. به گفته او، تورم نقطه‌به‌نقطه در مناطق روستایی به ۱۰۷ درصد رسیده، در حالی که این شاخص در مناطق شهری ۸۵.۵ درصد بوده است؛ اختلافی حدود ۲۲ واحد درصدی که از فشار بیشتر افزایش قیمت‌ها بر خانوارهای روستایی حکایت دارد.

فیاضی همچنین می‌گوید در شاخص تورم سالانه نیز روستاییان تورمی حدود ۱۸ واحد درصد بالاتر از شهرنشینان را تجربه می‌کنند. از نگاه او، تفاوت وضعیت دهک‌های درآمدی نیز اهمیت زیادی دارد؛ چراکه شاخص‌های عمومی تورم صرفاً تصویری میانگین از وضعیت قیمت‌ها ارائه می‌دهند و ممکن است برخی گروه‌های جمعیتی با نرخ‌های بسیار بالاتری مواجه باشند.

هشدار درباره سه‌رقمی شدن تورم

فیاضی درباره چشم‌انداز تورم در ماه‌های آینده معتقد است حتی در صورت نبود شوک جدید اقتصادی، نرخ تورم سالانه می‌تواند همچنان افزایش یابد. به گفته او، اگر تورم ماهانه در محدوده ۴ تا ۵ درصد باقی بماند، تورم سالانه دست‌کم تا تابستان سال آینده ظرفیت افزایش خواهد داشت.

او در تشریح سناریوهای پیش‌رو می‌گوید اگر تورم ماهانه به‌طور میانگین حدود ۴ درصد باشد، احتمال سه‌رقمی شدن تورم سالانه کمتر خواهد بود، اما در صورت افزایش این شاخص به محدوده ۵ تا ۵.۵ درصد، امکان عبور تورم سالانه از مرز ۱۰۰ درصد تا پایان امسال یا ابتدای سال آینده وجود دارد. به اعتقاد این کارشناس، در صورت رسیدن تورم ماهانه به ۶ درصد، روند افزایش تورم شدت بیشتری خواهد گرفت.

چرا دولت نمی‌تواند هزینه‌های خود را کاهش دهد؟

این تحلیل‌گر اقتصادی در ادامه، ریشه بخشی از مشکلات تورمی را در ساختار بودجه‌ای کشور می‌داند. او با اشاره به تجربه دوره ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد و افزایش درآمدهای نفتی در آن سال‌ها می‌گوید برخی اقتصاددانان همان زمان هشدار می‌دادند که نباید هزینه‌های دولت بر مبنای درآمدهای نفتی بالا و موقتی تنظیم شود؛ زیرا با کاهش درآمدها، امکان کاهش سریع مخارج وجود نخواهد داشت.

به گفته فیاضی، این هشدارها چندان مورد توجه قرار نگرفت و در سال‌های بعد، با وجود کاهش درآمدهای نفتی، بخش بزرگی از هزینه‌های بودجه‌ای و فرابودجه‌ای همچنان باقی ماند. او معتقد است وقتی نهادهای مختلف به دریافت اعتبارات گسترده عادت می‌کنند، کاهش بودجه آنها با مقاومت روبه‌رو می‌شود و حتی در شرایط محدودیت منابع نیز حاضر نیستند به‌سادگی از اعتبارات خود صرف‌نظر کنند.

مهار تورم بدون اصلاح بودجه ممکن نیست

فیاضی تأکید می‌کند که اصلاح ساختار هزینه‌های دولت باید به یکی از اولویت‌های اصلی سیاستگذاری اقتصادی تبدیل شود. به اعتقاد او، در شرایط محدودیت منابع، تأمین حقوق کارکنان و هزینه‌های ضروری باید در اولویت قرار گیرد و در مقابل، مخارج غیرضروری و هزینه‌هایی که ارتباط مستقیمی با نیازهای اساسی جامعه ندارند، کاهش یابند.

او معتقد است چنین اصلاحاتی می‌تواند از شدت رشد تورم بکاهد و اداره اقتصاد را آسان‌تر کند. از نگاه این کارشناس، تا زمانی که ساختار هزینه‌های بودجه‌ای اصلاح نشود و کسری بودجه به شکل پایدار مهار نشود، سیاست‌های کنترل تورم با محدودیت جدی مواجه خواهند بود.

در مجموع، گزارش مهرماه مرکز آمار در کنار نشان دادن تداوم فشار تورمی، بار دیگر مسئله ساختار بودجه و هزینه‌های دولت را به‌عنوان یکی از محورهای اصلی بحث درباره مهار تورم مطرح می‌کند؛ مسئله‌ای که به اعتقاد فیاضی، بدون تصمیمات دشوار و اصلاحات پایدار، نمی‌توان انتظار تغییر معنادار در مسیر تورم داشت.

متن کامل این گفتگو را از این‌جا بخوانید.

۲۲۳۲۲۹