بحران رم در بازار گیمینگ؛ رقابت شرکت‌های هوش مصنوعی هزینه ارتقای کامپیوتر را چند برابر کرد

تینا مزدکی_صنعت بازی‌های کامپیوتری در سال ۲۰۲۶ با بحرانی روبه‌رو شده که ریشه آن را باید در رونق هوش مصنوعی جست‌وجو کرد. افزایش تقاضا برای حافظه‌های رم و تجهیزات پردازشی موردنیاز مراکز داده، قیمت قطعات سخت‌افزاری را بالا برده و ارتقای کامپیوترهای گیمینگ را برای بسیاری از کاربران به گزینه‌ای پرهزینه تبدیل کرده است. در همین شرایط، اظهارات مدیران شرکت‌های بزرگ فناوری و تمرکز بیشتر آن‌ها بر بازار هوش مصنوعی، نگرانی گیمرها درباره آینده این صنعت را تشدید کرده است.

• افزایش تقاضای مراکز داده هوش مصنوعی، بازار جهانی حافظه را با کمبود و افزایش قیمت مواجه کرده است.
• قیمت برخی مدل‌های حافظه DDR۵ طی ۱۸ ماه چند برابر شده است.
• هزینه خرید کارت گرافیک، رم و حافظه‌های SSD به یکی از موانع اصلی ورود به بازی‌های رایانه‌ای تبدیل شده است.
• اظهارات سم آلتمن درباره استفاده کاربران از حافظه‌های رم با واکنش منفی گیمرها روبه‌رو شد.
• انویدیا و AMD بیش از گذشته بر بازار مراکز داده و هوش مصنوعی تمرکز کرده‌اند.
• با وجود نگرانی‌ها، واکنش منفی کاربران به هوش مصنوعی و امکان تحریم محصولات و بازی‌های مبتنی بر استفاده نامسئولانه از آن، همچنان روزنه‌ای برای تغییر شرایط محسوب می‌شود.

بحران رم و افزایش بی‌سابقه قیمت قطعات کامپیوتر

با وجود پیشرفت چشمگیر سخت‌افزارهای بازی در سال ۲۰۲۶، هیچ‌گاه تجربه بازی با کامپیوتر شخصی تا این اندازه پرهزینه نبوده است. قیمت کارت‌های گرافیک افزایش چشمگیری داشته و حافظه‌های رم و حافظه‌های SSD نیز که پیش‌تر از مقرون‌به‌صرفه‌ترین گزینه‌ها برای ارتقای کامپیوتر بودند، حالا به قطعاتی گران‌قیمت تبدیل شده‌اند.

بر اساس داده‌های وب‌سایت PCPartPicker، میانگین قیمت دو ماژول حافظه DDR۵ با ظرفیت ۱۶ گیگابایت، طی ۱۸ ماه از حدود ۱۵۰ دلار به بیش از ۶۰۰ دلار رسیده است. همچنین قیمت حافظه DDR۵ با ظرفیت ۶۴ گیگابایت از حدود ۲۵۰ دلار به بیش از هزار و ۲۵۰ دلار افزایش یافته است.

این افزایش قیمت به حافظه‌های DDR۴ نیز محدود نمانده است. میانگین قیمت حافظه ۱۶ گیگابایتی DDR۴ در همین بازه زمانی از حدود ۵۰ دلار به نزدیک ۱۷۰ دلار رسیده است.

افزایش قیمت قطعات باعث شده بسیاری از کاربران توانایی خرید یا ارتقای سیستم‌های گیمینگ را از دست بدهند. این وضعیت در کنار افزایش هزینه تولید بازی‌ها، فشار مضاعفی بر صنعت بازی وارد کرده است. کاهش فروش سخت‌افزارها و تعدیل نیرو در شرکت‌های بازی‌سازی از جمله پیامدهایی است که نویسنده به آن‌ها اشاره می‌کند.

هوش مصنوعی متهم اصلی بحران بازار سخت‌افزار

ریشه اصلی این وضعیت گسترش سریع صنعت هوش مصنوعی است. شرکت‌های فعال در این حوزه برای آموزش و اجرای مدل‌های زبانی بزرگ به مراکز داده عظیمی نیاز دارند که مصرف بالایی از حافظه و تجهیزات پردازشی دارند.

افزایش تقاضای این مراکز داده برای حافظه‌های DRAM، بازار جهانی را با محدودیت عرضه مواجه کرده و قیمت قطعاتی مانند رم، کارت‌های گرافیک و تجهیزات ذخیره‌سازی را افزایش داده است. در همین شرایط، اظهارات سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، درباره استفاده کاربران از حافظه‌های رم شخصی به بحث‌برانگیزترین اتفاق هفته تبدیل شد.

آلتمن در پادکست Cheeky Pint گفته بود که وضعیت نامطلوبی است اگر بخش بزرگی از ذخایر محدود حافظه DRAM جهان در رایانه‌های شخصی کاربران قرار داشته باشد. این اظهارنظر با واکنش منفی بسیاری از گیمرها روبه‌رو شد. کاربران معتقد بودند در شرایطی که شرکت‌های بزرگ فناوری سهم قابل توجهی از منابع سخت‌افزاری را به مراکز داده هوش مصنوعی اختصاص داده‌اند، سرزنش مصرف‌کنندگان عادی به دلیل استفاده از حافظه رم در کامپیوترهای شخصی منطقی نیست.

ایلان ماسک نیز در واکنش به این موضوع از حق کاربران برای دسترسی به حافظه رم دفاع کرد و گفت مردم نیز حق دارند حافظه رم داشته باشند. آلتمن پس از بالا گرفتن انتقادها توضیح داد که سخنانش از متن اصلی خارج شده و منظور او بیشتر افرادی بوده‌اند که مدل‌های هوش مصنوعی را به‌صورت محلی روی رایانه‌های خود اجرا می‌کنند.

تغییر اولویت انویدیا و AMD به سمت هوش مصنوعی

نگرانی گیمرها تنها به افزایش قیمت قطعات محدود نمی‌شود. تغییر اولویت شرکت‌های بزرگ تولیدکننده سخت‌افزار نیز آینده بازار بازی‌های رایانه‌ای را با ابهام روبه‌رو کرده است. انویدیا که سال‌ها به دلیل تولید کارت‌های گرافیک قدرتمند و توسعه فناوری‌های جدید در صنعت بازی شناخته می‌شد، حالا بخش بزرگی از موفقیت تجاری خود را مدیون بازار هوش مصنوعی و فروش پردازنده‌های موردنیاز مراکز داده است.

در این میان، شایعاتی درباره توقف تولید کارت گرافیک پرچم‌دار RTX ۵۰۹۰ نیز منتشر شده است. نویسنده معتقد است انویدیا در شرایطی که گیمرها با افزایش قیمت و محدودیت دسترسی به قطعات مواجه‌اند، توجه کمتری به نیازهای بازار بازی نشان می‌دهد.

انتشار یک نسخه نمایشی با عنوان «GeForce ۸۸۰۰ GTX، ۲۰ سال افسانه» نیز از نگاه نویسنده نمونه‌ای از فاصله گرفتن انویدیا از شرایط واقعی بازار است. این برنامه به کاربران اجازه می‌دهد کارت گرافیک قدیمی GeForce ۸۸۰۰ GTX را به‌صورت مجازی در یک رایانه مجهز به ویندوز ویستا نصب کنند و تجربه‌ای نوستالژیک از دوران قدیمی بازی‌های رایانه‌ای داشته باشند.

با این حال، اجرای این نسخه نمایشی به کارت گرافیک RTX ۵۰۸۰ نیاز دارد. قطعه‌ای گران‌قیمت که خود تحت تأثیر محدودیت عرضه و افزایش قیمت قرار گرفته است. وضعیت AMD نیز از نگاه نویسنده چندان امیدوارکننده نیست. لیزا سو، مدیرعامل این شرکت، اخیراً اعلام کرده است که AMD در درجه نخست یک شرکت متمرکز بر مراکز داده است.

این اظهارنظر برای گیمرهایی که AMD را رقیبی مهم برای انویدیا و گزینه‌ای جایگزین در بازار کارت‌های گرافیک می‌دانستند، ناامیدکننده بوده است. هنسون معتقد است تغییر جهت AMD به سمت هوش مصنوعی می‌تواند رقابت در بازار پردازنده‌های گرافیکی مصرف‌کننده را تضعیف کند.

آیا گیمرها می‌توانند در برابر سلطه هوش مصنوعی مقاومت کنند؟

با وجود تصویر نگران‌کننده‌ای که از وضعیت بازار ترسیم شده، نویسنده معتقد است هنوز می‌توان به تغییر شرایط امیدوار بود. او به واکنش‌های منفی کاربران نسبت به گسترش بی‌رویه هوش مصنوعی اشاره می‌کند. به اعتقاد هنسون، بخش قابل توجهی از مصرف‌کنندگان با استفاده از هوش مصنوعی مخالف نیستند، اما نسبت به کاربردهایی که موجب حذف فرصت‌های شغلی، تقلید از آثار هنری انسان، کاهش خلاقیت و مصرف بی‌رویه منابع می‌شوند، انتقاد دارند.

از نگاه او، کاربران می‌توانند با خودداری از خرید بازی‌هایی که به شکل نامسئولانه از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند و همچنین پرهیز از حمایت از شرکت‌هایی که منافع مصرف‌کنندگان را نادیده می‌گیرند، پیام روشنی به صنعت فناوری ارسال کنند.

هنسون همچنین به واکنش‌های منفی سرمایه‌گذاران و بازارهای مالی نسبت به برخی شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی اشاره می‌کند و آن را نشانه‌ای از افزایش تردیدها درباره توسعه بی‌رویه زیرساخت‌های این فناوری می‌داند.

در واقع هدف مخالفت با هوش مصنوعی نیست، بلکه باید میان پیشرفت فناوری و حفظ منافع کاربران و فعالان انسانی تعادل برقرار شود. شرکت‌هایی مانند انویدیا و AMD نباید فراموش کنند بخش مهمی از جایگاه امروزی خود را مدیون کاربران و گیمرهایی هستند که سال‌ها از محصولات آن‌ها حمایت کرده‌اند. از این منظر، توجه دوباره به بازار مصرف‌کنندگان و نیازهای گیمرها می‌تواند مانع از تضعیف یکی از مهم‌ترین بخش‌های صنعت رایانه شود.

منبع: TechRadar

۵۸۳۲۳