جمهوری‌اسلامی چگونه باید دست به خلق معادله جدید در منطقه بزند؟

به گزارش ایده روز آنلاین، محمد ایمانی- کارشناس سیاسی: اگر آمریکایی‌ها مرتکب اشتباه شوند و به ما حمله کنند، تنها به هدف قرار دادن پایگاه‌های نزدیک اکتفا نخواهیم کرد؛ بلکه همه پایگاه‌های نزدیک را هدف قرار خواهیم داد و پایگاه‌های دوردست آمریکا را نیز مورد حمله قرار می‌دهیم”. این موضع آقای رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی مانند دیگر مواضع قاطع ایشان، موضع بسیار درست و ستودنی است. در عین حال به نظر می رسد، این موضع اگرچه لازم و بسیار ضروری، اما در شرایط فعلی ناکافی است.

مسئله این است: اگر آمریکا تهدید را بالای سر ما نگاه داشت و از ما هم موضع تهدید متقابل دریافت کرد، اما حمله نکرد، چه؟ آیا چالش/ تهدید اصلی برطرف شده است؟

مسئله واقعی و اول امروز این نیست که اگر آمریکا حمله کند، پاسخ ما چیست؟ این تهدید قاطع و معتبر، به همت ستودنی امثال سرداران و فرماندهان ارشد نظامی، در رفتار و گفتار، به دشمن شیرفهم شده است. این تهدید معتبر و کاری، ضربه دردناک خود را به ترامپ و نتانیاهو در انتخابات اخیر وارد کرد.

مسئله مهم تر این است که آمریکا پس از ناکامی در جنگ و درخواست آتش بس و تظاهر به تفاهم، بازی دیگری در قالب محاصره دریایی و هوایی و زمینی انجام داده، و حالا نوبت بازی ایران است؛ اما با رندی می خواهد بازی ایران را با تهدید- مذاکره (گسیل واسطه ها) به هم بزند تا بازی متناسب و متناظر و تهاجمی خود را نکند و رفتار واکنشی داشته باشد باشد.

مطلوب حریف این است که اولویت/ مسئله جلسات تصمیم سازی و تصمیم گیری ما از “برنامه ریزی و اقدام فوری برای شکستن محاصره با روش های متقارن و نامتقارن“، به “چگونگی مواجهه با واسطه ها، جزئیات پاسخ، و چند و چون جزئیات توافق محتمل” تغییر کند، یا عمده فرصت ها صرف این دومی شود.

در دنیا دو رویکرد وجود دارد:
-یکی، تهدید را با ضربت متقابل پاسخ دادن و آن را پشتوانه مذاکرات معتبر و مفید دیدن
– دوم، پاسخگویی عملی به تهدیدات در حال اجرای دشمن را در تعارض با مذاکره انگاشتن و فعلا از اقدام متقابل صرف نظر کردن.

اگر رویکرد اول رفتار غالب باشد، یعنی به شکستن محاصره اهتمام شود و مذاکره هم مبتنی بر آن باشد، رفتاری اصولی و راهبردی است. اما رویکرد دوم، نارسا و عقیم است.
اخبار فراوانی که مجال بازگویی اش اینجا نیست (از اظهارات مارکو روبیو تا ارزیابی اسرائیل هیوم، تحلیل ولی نصر و گزارش اکسیوس) معلوم می کند که آمریکا ناتوان از جنگ، و گریزان از توافق اصولی با ایران است؛ بنابراین، گزینه تداوم محاصره در پوشش عملیات فریب مذاکره را در پیش گرفته و مایل است زمان بخرد تا محاصره اثر کند.

یک عبرت بزرگ را به یاد داشته باشیم: آقای اسماعیل هنیه، میهمان مراسم تحلیف ریاست جمهوری آفای پزشکیان، چند ساعت بعد از مراسم (بامداد ۱۰ مرداد ۱۴۰۳) ترور شد.
این جنایت تروریستی، هم تعرض به امنیت ملی کشورمان بود و هم میهمان کشی. رئیس جمهور خیلی متاثر شد و حق هم داشت.
خونخواهی میهمان شهید، حق و مسئولیت ذاتی ایران بود، اما انجام این تعهد حقوقی و عقلانیِ بازدارنده، دو ماه به تاخیر افتاد و به رژیم صهیونیستی جرئت داد تا دور تازه ای از جنایات تروریستی را در لبنان مرتکب شود.

علت تاخیر چه بود؟ فریب روانی و تله گذاری محاسباتی دشمن، ضلع دومی هم داشت. آقای پزشکیان 9 مهر 1403 در جلسه دولت خبر داد: “ادعاهای سران آمریکا و کشورهای اروپایی که در ازای عدم پاسخ ایران به ترور شهید هنیه وعده آتش‌بس می‌دادند، تماما دروغ بود و فرصت دادن به چنین جنایتکارانی صرفا آنها را در ارتکاب به جنایات بیشتر جری‌تر خواهد کرد”. آقای ظریف معاون وقت رئیس جمهور هم به ان بی سی نیوز گفت: “بعد از ترور شهید هنیه، جامعه جهانی [آمریکا و برخی دولت های اروپایی] از ما خواست برای پایان دادن به جنگ غزه خویشتنداری کنیم، اما وعده آتش‌بس محقق نشد”.

اینکه با واسطه ها در چه حدی تعامل می کنیم و چه پیغامی می فرستیم، موضوع جداگانه ای است. اما اکنون، اهتمام مدیران باید به “برنامه شکستن محاصره/ هزینه دار کردن آن برای دشمن” معطوف شود. حتما باید به شکل ترکیبی، به پاشنه های آشیل دشمن ضربه زد تا عقب بنشیند.