جزئیات کامل تکالیف و مشمولان سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی

باشگاه خبرنگاران جوان – با استناد به ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول مصوب ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۳، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور موظف شده است سامانه‌ای با عنوان «سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی» برای ثبت ادعا‌های مالکیت عین، مالکیت منافع بیش از دو سال، حق انتفاع و حق ارتفاق در اموال غیرمنقول فاقد سند رسمی راه‌اندازی کند. این سامانه به دستور رئیس قوه قضاییه به‌زودی فعال می‌شود.

در این رابطه، اعظم قویدل سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور توضیحات کاملی درباره جزئیات موضوع، روند اجرا و الزامات قانونی ارائه کرد.

وی درباره اینکه چه افرادی مکلفند ظرف دو سال از راه‌اندازی سامانه، ادعای خود را ثبت کنند؟ گفت: با توجه به آیین نامه موضوع ماده ۱۰ و تبصره‌های ۱ و ۲ آن اشخاص ذیل باید ظرف مدت دو سال از تاریخ راه اندازی سامانه ساماندهی اسناد غیر رسمی در این سامانه ادعای خود را درج کنند؛

۱- اشخاصی که نسبت به عین ملک فاقد سند مالکیت (مانند خانه، مغازه، زمین زراعی و …) اعم از املاک فاقد سابقه ثبت (مجهول المالک ثبتی) و یا املاک در جریان ثبت (موضوع ماده ۸۸ قانون ثبت و اسناد رسمی تنظیم شده در اجرای قانون اصلاحات ارضی)، ادعای مالکیت دارند اعم از اینکه ملک را با قولنامه عادی خریداری کرده‌اند و یا ادعا نسبت به ملک در جریان ثبتی است که در دفتر اسناد رسمی به مدعی منتقل شده ولی منتهی به صدور سند مالکیت نشده است.

۲- اشخاصی که نسبت به عین ملکی که دارای سند مالکیت به نام دیگری است به استناد اسناد عادی از جمله مبایعه نامه و قولنامه عادی، ادعایی دارند.

۳- اشخاصی که ادعای مالکیت منافع بیش از دو سال در یک ملک داشته و ملک مزبور سند مالکیت ندارد یا اینکه سند مالکیت دارد ولی منافع بیش از دو سال ملک به موجب سند رسمی به مدعی واگذار نشده است.

۴- اشخاصی که مدعی مالکیت حق انتفاع اعم از عمری یا رقبی برای مدت بیش از دو سال نسبت به ملکی که فاقد سند مالکیت است، می‌باشند و یا املاکی که سند مالکیت نیز دارند ولی مستند مالکیت حق انتفاع مدعی، اسناد عادی است.

۵- اشخاصی که مدعی حقوق ارتفاقی در ملک دیگری می‌باشند از قبیل حق مجری، حق العبور و … و ملک مزبور فاقد سند مالکیت است یا چنانچه سند مالکیت دارد، حق ارتفاق مورد ادعا در سند مالکیت درج نگردیده است.

۶- کلیه دستگاه‌های اجرایی و واحد‌های مذکور در تبصره ۸ ماده ۱۰ قانون، در خصوص اموال غیر منقول عمومی و دولتی از جمله اراضی ملی، موات، خالصه، مستحدث و ساحلی که مطابق قانون متعلق به دولت جمهوری اسلامی ایران بوده و تصدی آن اراضی بر عهده آنان است و املاک مزبور فاقد سند مالکیت حدنگار (اعم از اینکه املاک مزبور اساساً فاقد سند مالکیت رسمی هستند یا اینکه سند مالکیت دفترچه‌ای داشته باشند) است یعنی اگر ملک دولتی سند مالکیت دفترچه‌ای دارد هم باید در «سامانه ساماندهی اسناد غیر رسمی» درج ادعا شود.

۷- اشخاصی که قبل از راه اندازی سامانه، حکم قطعی مراجع ذی صلاح به نفع ایشان صادر ولی منتهی به صدور سند مالکیت رسمی یا درج در آن نشده باشد.

۸- اشخاصی که قبل از راه اندازی سامانه موضوع ماده ۱۰، جهت اخذ سند رسمی از طریق قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی یا قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن ثبت نام کرده‌اند مکلفند گواهی اقدام را از مرجع مربوطه اخذ و در سامانه ثبت ادعا درج کنند.

وی درباره اینکه چه کسانی تکلیفی در درج ادعا در سامانه ساماندهی اسناد غیر رسمی ندارند؟ گفت: برخی از افراد بنا بر وضعیت ملکی خود، نیازی به ثبت ادعا در سامانه ندارند و مشمول الزامات قانونی نمی‌شود که شامل موارد زیر است؛

۱- اشخاصی که ملک در دفتر املاک به نامشان ثبت شده یا ملک دارای سند مالکیت رسمی است و به موجب سند رسمی نیز به ایشان منتقل شده است.

۲- چنانچه ملک دارای سند مالکیت است و به صورت قهری و به موجب ارث به شخص منتقل شده باشد.

۳-اشخاصی که مالک منافع بیش از دو سال ملکی می‌باشند و این حق به موجب سند رسمی به ایشان واگذار شده است.

منبع: میزان