پیام صریح تهران به واشنگتن چه بود؟ | تحول جدید در دکترین بازدارندگی ایران چیست؟

ایده روز آنلاین – گروه سیاسی: با توجه به این رویکرد، که به‌عنوان ورود ایران به مرحله نوینی از بازدارندگی تلقی می‌شود، دربردارنده این هشدار اساسی است که دشمن چنانچه دوباره دست از پا خطا کند، دیگر نمی‌توان انتظار داشت پاسخ ایران در محدوده مشخصی محدود بماند و متجاوز قادر به کنترل دامنه پیامدهای تجاوز خود نخواهد بود.

ازسوی دیگر هشدارها و مواضع اخیر مسئولان و فرماندهان ارشد ایران، مبنی بر «گسترش بی‌سابقه میدان تقابل» در صورت عملی‌سازی تهدیدها، نشان می‌دهد نیروهای‌مسلح جمهوری‌اسلامی بیش از هر زمانی خود را برای تعریف یک میدان تقابل جدید آماده کرده‌اند و محور واشنگتن – تل‌آویو درصورت آغاز جنگی مجدد، شگفتانه‌هایی را پیش رو خواهد داشت.

دراین میان، پیام تهران روشن‌تر از قبل است؛ اینکه هرگونه ماجراجویی نظامی جدید با پیامدهایی فراتر از محاسبات اولیه مهاجمان همراه خواهد شد، چراکه اکنون «توسعه بانک اهداف»، «تقویت توان دفاع بومی»، «ارتقای معماری اطلاعات نظامی» و «افزایش آمادگی نیروهای‌مسلح» در چارچوب راهبرد «بازدارندگی حداکثری» در دستورکار قرار گرفته‌است.

نشانه‌های تحول در دکترین بازدارندگی

فرمانده معظم کل‌قوا در دیدار فرماندهان ارشد نیروهای‌مسلح به تبیین ۶ محور اصلی پرداخته‌اند که نشانه تحول راهبردی در دکترین بازدارندگی ایران ارزیابی می‌شود:

1. حرکت به سمت بازدارندگی حداکثری: برخلاف الگوی کلاسیک بازدارندگی با محوریت «هزینه‌های احتمالی حمله»، بازدارندگی حداکثری بر مبنای ناکامی دشمن در ارزیابی گستردگی، شدت و دامنه واکنش احتمالی ایران استوار است. چنین رویکردی می‌تواند ۳ پیام مشخص داشته باشد:

• حمله جدید به ایران، حتی اگر محدود باشد، با واکنش محدود مواج نخواهد شد.
• در راهبرد واکنشی ایران، دیگر «مصونیت جغرافیایی» وجود نخواهد داشت.
• متجاوز هزینه‌هایی فراتر از «میدان اولیه» جنگ پرداخت خواهد کرد.

2. پایان محدودیت جغرافیای جنگ: تهران اکنون به روشنی اعلام کرده است که تقابل جدید، میدانی فراتر از تعریف‌های پیشینی خواهد داشت و احتمالا شامل عرصه‌های چندگانه دریایی، اقتصادی، زیرساختی و سایبری و… نیز خواهد شد.
3. توسعه بانک اهداف: دستور «به‌روزرسانی بانک اهداف» نشان دهنده در تیررس بودن طیف متنوعی از اهداف مادی و غیرمادی دشمن آمریکایی – صهیونی است؛ مانند:

• ظرفیت‌های نظامی و پشتیبانی
• دارایی‌های اقتصادی و تجاری مرتبط با منافع طرف‌های متخاصم
• زیرساخت‌های ارتباطی و فناوری
• ظرفیت‌های اطلاعاتی و امنیتی
• منافع راهبردی و لجستیکی

4. تحول همزمان دکترین و تاکتیک: تأکید بر تعمیق «دفاع بومی» در دو حوزه «دکترین» و «تاکتیک» نشان می‌دهد فراتر از موضوع «تقویت تسلیحاتی»، خط مشی کلیدی برای نیروهای مسلح برای نحوه و کیفیت ورود به جنگ احتمالی آینده ترسیم شده‌است.
5. تقویت معماری اطلاعات نظامی: در چارچوب راهبرد «بازدارندگی حداکثری»، ارتقای اطلاعات نظامی می‌تواند به افزایش سرعت تصمیم‌گیری و کاهش فاصله میان شناسایی تهدید و واکنش سیاسی ـ نظامی کمک کند.
6. شگفتانه‌های تسلیحاتی: یکی از مهم‌ترین بخش‌های رویکرد «بازدارندگی حداکثری»، غافلگیر کردن دشمن با به‌کارگیری تسلیحات جدید است؛ تسلیحاتی که مقام‌های ارشد نظامی نیز به برخی از آنها اشاره کرده‌اند.
7. پیوند قدرت نظامی با پشتوانه اجتماعی: حمایت ملی از نیروهای مسلح از مهم‌ترین ارکان بازدارندگی نوینی است که در دستورکار ایران قرار گرفته است.

هشدار فرماندهان به دشمن

مواضع مقام‌ها و فرماندهان ارشد کشور نشان می‌دهد اکنون «گسترش جغرافیای جنگ»، به راهبردی «مشترک» و «محوری» برای پاسخ دادن به تهدیدهای تازه تبدیل شده‌است.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس

۳ آبان‌ماه، نطق پیش از دستور در جلسه مجلس:

• آماده‌ایم در برابر هرگونه جسارت به تمامیت‌ارضی ایران بزرگ، پاسخی خارج از تصور دشمنان بدهیم.

سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی

۲۶ مهرماه، پیام در شبکه‌های اجتماعی:

• نیروهای مسلح ایران برای ماجراجویی جدید، طرحی ویرانگرتر از جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه آماده کرده‌اند. طرح عملیاتی جدید ایران، با قواعدی که آنها می‌شناسند، پیش نخواهد رفت.

سرلشکر امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش

۳۰ مهرماه، سخنان در جریان یک بازدید میدانی:

• خود را برای جنگ ناهمطراز و تجهیزات مورد نیاز آن، آماده کرده‌ایم.

سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران

۲۹ شهریورماه، گفت‌وگوی رسانه‌ای:

• اگر تهاجم جدیدی صورت گیرد، قطعاً تغییرات قابل‌توجهی در دفاع و هجوم متقابل ما وجود خواهد داشت.
• ما قطعاً جغرافیای جنگ را تغییر خواهیم داد.
• قطعاً ما سلاح‌های جدیدی را با قابلیت‌های جدید وارد معرکه خواهیم کرد و دنیا شگفت‌زده خواهد شد.

سرلشکر سید یحیی صفوی، دستیار و مشاورعالی فرمانده معظم کل‌قوا

۲ مهرماه، گفت‌وگوی رسانه‌ای:

• نیروهای مسلح این کشور برای سناریوهای مختلف آماده شده‌اند.
• در صورت حملات جدید، دامنه درگیری احتمالی با آمریکا ممکن است گسترش یابد.
• اگر آمریکایی‌ها جنگ جدیدی را آغاز کنند، ممکن است جبهه جدیدی با محوریت دریای‌سرخ و تنگه باب‌المندب در مقابل چشمان آنان باز شود.

امیر محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش

۹ آبان‌ماه، پست در شبکه‌های اجتماعی:

• ارتش بی‌اعتماد و بی‌اعتنا به اقدام‌های دشمن، بی‌وقفه درحال ارتقای آمادگی‌های رزمی خود است.
• اگر رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر با تهدید و تطمیع صهیونیست‌ها دست به ماجراجویی دیگری در منطقه بزند، بی‌تردید آتش جنگ، جغرافیای گسترده‌تری را دربر خواهد گرفت و پایان جنگ به دست او نخواهد بود.

بازتاب بین‌المللی

تبیین «تحول راهبرد بازدارندگی» ایران ازسوی رهبرمعظم‌انقلاب بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای داشت:

• خبرگزاری آمریکایی آکسیوس: رهبر ایران دستور داد به هرگونه حمله آمریکا «پاسخ حداکثری» داده شود. آیت‌الله خامنه‌ای «ایستادگی هوشمندانه» محور مقاومت در سراسر منطقه را ستود و بر «وحدت عرصه‌های مختلف» به عنوان عنصری «تعیین‌کننده و استراتژیک» برای ایران تأکید کرد.
• خبرگزاری آمریکایی آسوشیتدپرس: رهبرایران تاکید کرده است که هر نوع و سطحی از تهدید، باید با پاسخ فوری مواجه شود. آیت‌الله خامنه‌ای همچنین بر به‌روزرسانی بانک اهداف آمریکایی و اسرائیلی تاکید کرده‌است.
• خبرگزاری سعودی العربیه: آیت‌الله خامنه‌ای روز شنبه به واشنگتن و تل‌آویو هشدار داد اگر بار دیگر حملات نظامی یا تروریستی انجام دهند، این ایران است که زمان و شرایط پایان دادن به آن را تعیین خواهد کرد.
• رسانه سعودی الشرق الاوسط: رهبر ایران نسبت به «پاسخ نامحدود جغرافیایی» به هر حمله‌ای ازسوی آمریکا و اسرائیل هشدار داد.
• شبکه قطری الجزیره: آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، به فرماندهان نظامی دستور داد بدون محدودیت جغرافیایی، پاسخی فوری و مؤثر به هرگونه تهدیدی ارائه دهند.