بندر کاسپین؛ حلقه اتصال به اوراسیا

به گزارش ایده روز آنلاین، موقعیت جغرافیایی کاسپین، مهم‌ترین مزیت آن است. این بندر در جنوب دریای خزر قرار گرفته و از طریق شبکه ریلی و جاده‌ای می‌تواند به بخش‌های مختلف ایران متصل شود. از سوی دیگر، قرار گرفتن آن در مسیر ارتباطی ایران با روسیه، قزاقستان و سایر کشورهای اوراسیا، به کاسپین این امکان را می‌دهد که فراتر از یک بندر محلی، به یک مرکز لجستیکی منطقه‌ای تبدیل شود.

بندر کاسپین از ابتدا با هدف ایجاد یک ظرفیت بزرگ بندری در جنوب دریای خزر طراحی شده است. براساس اعلام مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی، ظرفیت طراحی‌شده این بندر ۱۱میلیون تن جابه‌جایی کالا در سال است.

در حال حاضر، 4پست عملیاتی در بندر وجود دارد که ظرفیت اسمی آنها مجموعاً حدود ۲ میلیون تن در سال است. برنامه توسعه بندر نیز شامل اجرای 4پست اسکله جدید است که با تکمیل آنها ظرفیت عملیاتی فعلی 2برابر خواهد شد؛ بنابراین کاسپین را باید بخشی از یک پروژه بزرگ‌تر دانست که هدف آن، ایجاد زیرساخت لازم برای افزایش سهم ایران از تجارت دریایی و ترانزیت کالا در منطقه خزر است.

کاسپین دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

کارکرد اصلی بندر کاسپین، ایجاد یک نقطه اتصال میان حمل‌ونقل دریایی، ریلی و جاده‌ای است.

کالا می‌تواند از طریق کشتی وارد بندر شود، در محوطه‌های بندری تخلیه و سپس از طریق شبکه ریلی یا جاده‌ای به مقصد داخل ایران منتقل شود. در جهت عکس نیز کالاهای صادراتی می‌توانند از نقاط مختلف کشور به کاسپین منتقل و از آنجا از طریق کشتی به کشورهای حاشیه خزر و بازارهای اوراسیا صادر شوند.

همین قابلیت، کاسپین را از یک بندر صرفاً وارداتی یا صادراتی به یک گره لجستیکی تبدیل می‌کند؛ جایی که شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل به یکدیگر متصل می‌شوند.

اتصال مستقیم به شبکه ریلی

یکی از مهم‌ترین اتفاقات در توسعه کاسپین، اتصال این بندر به شبکه ریلی کشور در تیرماه ۱۴۰۳ بود.

پس از اتصال اولیه، 2خط نیز به ایستگاه کاسپین اضافه شد تا امکان پذیرش تعداد بیشتری واگن فراهم شود. این اتصال ریلی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا انتقال کالا از بندر به مقصد نهایی، بدون وابستگی کامل به حمل جاده‌ای امکان‌پذیر می‌شود.

توسعه بیشتر خطوط ریلی نیز در دستور کار قرار گرفته است. براساس برنامه اعلام‌شده، قرار است تمامی مخازن بندر به ریل متصل شوند تا امکان حمل یکسره ریلی فراهم شود.

این موضوع می‌تواند هزینه و زمان جابه‌جایی کالا را کاهش و ظرفیت واقعی بندر را افزایش دهد.

مسیر چین تا کاسپین

یکی از جذاب‌ترین ظرفیت‌های بندر کاسپین، قرار گرفتن آن در مسیر حمل‌ونقل ریلی میان چین و ایران است.

مسیر اعلام‌شده از چین به آکتائو در قزاقستان، سپس اینچه‌برون و در ادامه بندر کاسپین امتداد پیدا می‌کند.

به این ترتیب، کاسپین می‌تواند مقصد کالاهایی باشد که از چین و آسیای مرکزی وارد ایران می‌شوند و در سوی مقابل، به‌عنوان یکی از مسیرهای صادرات کالاهای ایرانی به بازارهای شمالی مورد استفاده قرار گیرد.

فعال بودن این مسیر در دوره جنگ و آماده بودن محموله‌های تجار گیلانی در آکتائو برای انتقال به ایران نیز نشان می‌دهد که این مسیر از مرحله طراحی و مذاکره عبور کرده و امکان جابه‌جایی واقعی کالا در آن وجود دارد.

کاسپین در قلب کریدور شمال ـ جنوب

اهمیت کاسپین زمانی بیشتر می‌شود که آن را در نقشه بزرگ‌تر کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب قرار دهیم.

هدف این کریدور، ایجاد یک مسیر حمل‌ونقل میان کشورهای شمالی و اوراسیا با بنادر جنوبی ایران و در نهایت اقیانوس هند است.

در این شبکه، بندر کاسپین می‌تواند نقش یک حلقه شمالی را ایفا کند؛ کالا از کشورهای روسیه و آسیای مرکزی وارد منطقه خزر و از طریق کاسپین به شبکه ریلی ایران منتقل شود و در ادامه به سمت جنوب کشور حرکت کند.

درصورت تکمیل اتصال‌های ریلی، ازجمله مسیر رشت ـ آستارا و اتصال چابهار به شبکه سراسری، امکان ایجاد زنجیره‌ای از خزر تا اقیانوس هند فراهم خواهد شد.

به بیان ساده‌تر، کاسپین می‌تواند بخشی از مسیری باشد که یک محموله را از بنادر شمالی دریای خزر به شبکه ریلی ایران و سپس به آب‌های آزاد جنوب کشور منتقل می‌کند.

کاسپین فقط ترانزیت نیست

کاسپین تنها برای ترانزیت کالا طراحی نشده است. عملکرد ماه‌های اخیر بندر نشان می‌دهد که این مجموعه در واردات کالاهای اساسی نیز نقش دارد.

طی 5‌ماه گذشته، حدود۳۵۰هزار تن کالای اساسی شامل گندم، جو، ذرت و روغن از طریق این بندر وارد کشور شده است.

همچنین میزان تخلیه و بارگیری بندر در 5ماه نخست امسال نسبت به سال گذشته ۲۵درصد افزایش یافته است.

در کنار واردات، ایجاد مسیرهای جدید صادراتی نیز در دستور کار قرار دارد و کالاهایی با ارزش صادراتی بالاتر برای ارسال به بازارهای هدف در این بندر آماده می‌شوند.